जेव्हा कॅस्टर खराब होते, तेव्हा चाकाचा पृष्ठभाग किती झिजला आहे हे तपासून त्याचे मूल्यांकन केले जाते. तथापि, प्रत्यक्ष वापरात एक पूर्णपणे वेगळी बिघाडाची घटना दिसून येते: कॅस्टरचा वापर फार काळ झालेला नसतानाही, टायरचा पृष्ठभाग चिकट, मऊ होतो, त्याला बारीक भेगा पडतात आणि हाताने घासल्यास त्याचे लहान तुकडेही निघतात.
याहूनही विचित्र गोष्ट म्हणजे, काही उपकरणे क्वचितच वापरली जात असूनही, त्यांच्यामध्येही ही समस्या दिसून येते.
या टप्प्यावर, कारण 'झिजणे' या पारंपरिक अर्थाने नसून, विशिष्ट परिस्थितीत चाकाच्या पृष्ठभागाच्या काही सामग्रीचे जलविघटनामुळे होणारे वृद्धीकरण असू शकते.
१. कॅस्टर व्हीलच्या सामग्रीचे "हायड्रोलिसिस" म्हणजे काय?
सोप्या भाषेत सांगायचे तर, याचा अर्थ असा आहे की ओलावा किंवा दमट वातावरणाच्या दीर्घकाळ संपर्कात आल्यानंतर, काही विशिष्ट पॉलिमर पदार्थांच्या रासायनिक संरचनेत हळूहळू बदल होतो.
हा बदल जमिनीमुळे चाकाचा पृष्ठभाग झिजण्याच्या प्रक्रियेपेक्षा वेगळा आहे.
सामान्यतः चाकाच्या पृष्ठभागाचा जमिनीशी संपर्क असलेल्या भागात झीज होते, तर जलविघटनामध्ये पदार्थाच्या मूळ गुणधर्मांमध्ये हळूहळू बदल होतात, त्यामुळे उपकरण दीर्घकाळ स्थिर राहिले तरीही ही प्रक्रिया सुरू राहू शकते.
यामुळेच काही स्टॉक कॅस्टर "जवळजवळ न वापरलेले" दिसतात, पण अनेक वर्षांनंतर परत मिळवल्यावर त्यांच्या चाकांचा पृष्ठभाग लक्षणीयरीत्या खराब झालेला आढळतो.
२. सर्व पॉलीयुरेथेन कॅस्टरना जलविघटनाची भीती वाटते का?
याचे सामान्यीकरण करता येणार नाही.
पॉलीयुरेथेन हा पूर्णपणे कडक पदार्थ नसून एक व्यापक पदार्थ प्रणाली आहे. वेगवेगळ्या कच्च्या मालाच्या प्रणाली, रचना आणि उत्पादन प्रक्रियांमध्ये जलविघटन प्रतिरोधात लक्षणीय फरक दिसून येऊ शकतो.
त्यामुळे, “पॉलीयुरेथेन चाके दमट वातावरणात वापरता येत नाहीत” असा सरळ निष्कर्ष काढणे अचूक नाही.
निवड प्रक्रियेदरम्यान कॅस्टरचा पाण्याशी, उच्च-आर्द्रता असलेल्या वातावरणाशी, स्वच्छतेच्या द्रावणांशी किंवा वाफेशी दीर्घकाळ संपर्क येणार आहे की नाही, हे स्पष्ट करणे आणि त्यानंतर प्रत्यक्ष कार्य परिस्थितीनुसार अधिक योग्य सामग्री प्रणाली निवडणे ही मुख्य पायरी आहे.
पुरवठादाराला केवळ “मला पीयू चाक हवे आहे” असे सांगणे ही पुरेशी माहिती नाही.
३. उच्च तापमान आणि उच्च आर्द्रता असलेले वातावरण अधिक महत्त्वाचे का असते?
जलविघटनाच्या समस्या पर्यावरणीय परिस्थितीशी जवळून संबंधित आहेत.
जर कॅस्टर दीर्घ काळासाठी दमट ठिकाणी उघडे राहिले आणि त्याच वेळी त्यांना सभोवतालच्या उच्च तापमानाचा सामना करावा लागला, तर काही विशिष्ट सामग्रीची जीर्ण होण्याची प्रक्रिया अधिक लक्षणीय होऊ शकते.
उदाहरणार्थ, वारंवार धुण्याची आवश्यकता असलेली उत्पादन क्षेत्रे, दीर्घकाळ दमट राहणारी गोदामे, स्वच्छता उपकरणे, विशिष्ट अन्न प्रक्रिया वातावरण आणि आर्द्रता असलेली कार्यस्थळे, निवड प्रक्रियेदरम्यान आगाऊ निर्दिष्ट केली पाहिजेत.
काहीवेळा कॅस्टरची यांत्रिक भार सहन करण्याची क्षमता ही अजिबात समस्या नसते आणि सभोवतालचे वातावरणच त्यांच्या वापराच्या अटींवर खरी मर्यादा घालते.
४. जलविघटन आणि सामान्य झीज यांच्यात काय फरक आहे?
सामान्य झीजेमध्ये सहसा तुलनेने वेगळी संपर्क वैशिष्ट्ये दिसून येतात.
चाकाचा पृष्ठभाग जमिनीवर दीर्घकाळ घासल्याने, त्याचा कार्यरत पृष्ठभाग हळूहळू पातळ होतो, जी एक तुलनेने सरळ यांत्रिक झीज होण्याची घटना आहे.
जेव्हा पदार्थामध्ये लक्षणीय वृद्धत्व दिसून येते, तेव्हा ते चाकाचा पृष्ठभाग चिकट होणे, मूळ लवचिकता कमी होणे, पृष्ठभागाला तडे जाणे, स्थानिक पातळीवर भुकटी होणे किंवा ठोकळे सुटणे या स्वरूपात दिसून येऊ शकते.
जर कास्टर्स उच्च-तीव्रतेच्या ऑपरेशनमधून गेले नसतील परंतु त्यांच्या मटेरियलच्या स्थितीत व्यापक बदल दिसून येत असतील, तर तपासाची व्याप्ती "झिजे" पासून वाढवून मटेरियल आणि पर्यावरण यांच्यातील सुसंगततेच्या समस्यांपर्यंत नेली पाहिजे.
५. स्टॉक कॅस्टरमध्येही समस्या का येऊ शकतात?
उपकरणाला चाके बसवलेली नाहीत याचा अर्थ असा नाही की सामग्रीची स्थिती कधीही बदलणार नाही.
गोदामातील साठवणुकीचे वातावरणही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
उच्च तापमान, आर्द्रता, थेट सूर्यप्रकाश किंवा सामग्री साठवणुकीसाठी अयोग्य वातावरणात दीर्घकाळ ठेवल्यास, काही पॉलिमर सामग्री हळूहळू वृद्ध होऊ शकते.
त्यामुळे, कॅस्टरच्या दीर्घकालीन साठ्यासाठी, केवळ पॅकेजिंग पूर्ण आहे की नाही हे तपासण्याची शिफारस केली जात नाही.
पुन्हा वापरात आणण्यापूर्वी, चाकाच्या पृष्ठभागावर स्पष्टपणे चिकटणे, भेगा, कडकपणा, नरमपणा किंवा पृष्ठभागावरील असामान्यता आहे का हे तपासले जाऊ शकते.
विशेषतः बऱ्याच काळापासून वापरात नसलेल्या मालाची साधी तपासणी करणे फायद्याचे ठरते.
६. वारंवार साफसफाईसाठी उपकरणे निवडताना, आणखी एक प्रश्न विचारा.
अनेक खरेदी विभागातील कर्मचारी पुरवठादारांना सांगतील:
हे उपकरण घराच्या आत वापरले जाते.
पण 'इनडोअर' ही अट खूप व्यापक आहे.
एक सामान्य गोदाम इमारतीच्या आत असते आणि दररोज धुवावे लागणारे अन्न प्रक्रिया क्षेत्र देखील इमारतीच्या आतच असते. या दोन वातावरणांमध्ये कॅस्टरच्या साहित्यासाठीच्या गरजा पूर्णपणे भिन्न असू शकतात.
म्हणून, जर उपकरण वारंवार स्वच्छ करण्याची आवश्यकता असेल, तर स्वच्छतेची वारंवारता, दीर्घकाळ पाणी साचून राहते का, स्वच्छता रसायने वापरली जातात का, आणि चाके दीर्घकाळ ओलसर अवस्थेत राहतात का, याबद्दल अधिक स्पष्टीकरण दिले पाहिजे.
पुरवठादारांना केवळ त्यांच्या घरातील वापराविषयी सांगण्यापेक्षा ही माहिती अनेकदा अधिक मौल्यवान असते.
७. चाकाचा पृष्ठभाग असामान्य आढळल्यास, लगेच त्याच मॉडेलने बदलण्याची घाई करू नका.
जर चाकांच्या एखाद्या बॅचमध्ये चिकटणे, तडे जाणे किंवा गळून पडणे यांसारख्या समान समस्या दिसून आल्या, तर ती नवीन चाकांनी बदलणे हा सोपा उपाय आहे.
परंतु जर नवीन कॅस्टरमध्येही अगदी तीच सामग्री प्रणाली वापरली गेली आणि जागेवरील वातावरण बदलले नाही, तर तशाच प्रकारच्या समस्या पुन्हा उद्भवू शकतात.
अधिक व्यवहार्य दृष्टिकोन म्हणजे प्रथम याची खात्री करणे:
उपकरण कोणत्या आर्द्रतेच्या वातावरणात दीर्घकाळ राहते?
तुमचा पाण्याशी वारंवार संपर्क येतो का?
स्वच्छ करण्याची काही प्रक्रिया आहे का?
चाकांच्या जवळ दीर्घकाळ टिकणारी पाण्याची वाफ असते का?
गोदामातील साठवणुकीची परिस्थिती योग्य आहे का?
या घटकांची खात्री केल्यानंतर, चाकाच्या पृष्ठभागाच्या सामग्रीमध्ये बदल करण्याची आवश्यकता आहे का याचे मूल्यांकन करा.
शेवटी लिहा
चाके खराब होण्याचे कारण नेहमीच अतिवापर नसते.
काही चाके दररोज उच्च वारंवारतेने फिरतात, परंतु चाकाचा पृष्ठभाग स्थिर राहतो; काही चाके वारंवार वापरली जात नाहीत, परंतु अयोग्य वातावरण आणि सामग्रीमुळे ती अकाली जुनी होऊ शकतात.
निवेदकांच्या निवडीमध्ये या मुद्द्याकडेही अनेकदा दुर्लक्ष केले जाते:
उपकरण किती जड आहे आणि ते कोणत्या प्रकारच्या जमिनीवर चालते हे विचारण्याव्यतिरिक्त, त्याची चाके दररोज कोणत्या वातावरणाच्या संपर्कात येतात हे देखील तुम्ही विचारले पाहिजे.
जेव्हा चाकाचा पृष्ठभाग चिकटू लागतो, त्याला तडे जातात किंवा तो निखळू लागतो, तेव्हा त्याचे कारण लगेचच 'निकृष्ट दर्जाचे साहित्य' आहे असे मानणे योग्य नाही. वापर आणि साठवणुकीच्या वातावरणाची अधिक तपासणी केल्यास खरे कारण शोधणे अनेकदा सोपे जाते.
अधिक माहितीसाठी, कृपया ग्लोब टीमशी संपर्क साधा!
पोस्ट करण्याची वेळ: ११ सप्टेंबर २०२६
